ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, ABD Adalet Bakanlığı’nın Fed binalarının yenilenmesiyle ilgili olarak kendisine yönelik bir cezai iddianame tehdidinde bulunduğunu duyurdu. Powell, Adalet Bakanlığı’nın cuma günü Fed’e büyük heyet celbi bildirim ettiğini bildirdi. Celbin geçen yıl haziranda Senato’nun Bankacılık Komitesi’nde verdiği sözle ilişkili bir cezai iddianame tehdidi içerdiğini aktaran Powell, ifadesinin kısmen tarihi Fed ofis binalarının yenilenmesini kapsayan çok yıllı bir projeye ait olduğunu anımsattı. Powell, hukukun üstünlüğüne ve hesap verebilirliğe derin bir hürmet duyduğunu vurgulayarak, “Hiç kimse, Fed başkanı da dahil olmak üzere kanunların üstünde değildir. Lakin bu gibisi görülmemiş hareket, idarenin tehditleri ve süregelen baskısı bağlamında daha geniş bir perspektiften değerlendirilmeli” dedi.
‘Siyasi baskı’ iması
Bu yeni tehdidin verdiği tabirle yahut Fed binalarının yenilenmesiyle ilgisi olmadığını savunan Powell, Fed’in kamu açıklamaları yoluyla Kongre’yi yenileme projesi hakkında bilgilendirmek için her türlü çabayı gösterdiğini, bunların yalnızca “bahane” olduğunu kaydetti. Cezai suçlama tehdidinin asıl nedeninin Fed’in para siyaseti kararları olduğunu öne süren Powell, şöyle devam etti: “Cezai suçlama tehdidi, Fed’in faiz oranlarını Liderin tercihlerini izlemek yerine halka neyin hizmet edeceğine dair en uygun değerlendirmemize dayanarak belirlemesinin bir sonucudur. Bu, Fed’in faiz oranlarını delillere ve ekonomik şartlara dayanarak belirlemeye devam edip edemeyeceği, yoksa bunun yerine para siyasetinin siyasi baskı yahut yıldırma hareketleriyle mi yönlendirileceğiyle ilgilidir.”
‘Görevi sürdüreceğim’
Hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratların periyotları dahil olmak üzere dört farklı idare altında vazife yaptığını hatırlatan Powell, “Kamu hizmeti bazen tehditler karşısında kararlı durmayı gerektirir. Senatonun beni onayladığı misyonu, dürüstlükle ve Amerikan halkına hizmet etme taahhüdüyle sürdürmeye devam edeceğim” diye konuştu.
Yıldızları hiç barışmadı
ABD Başkanı Donald Trump ve Fed Lideri Jerome Powell’ın yıldızı hiçbir vakit barışmadı. Trump, Powell’a yönelik tenkitlerini genelde faiz üzerinden sürdürürken ‘aptal’, ‘moron’ ve ‘yetersiz’ üzere pek çok sert tabir kullandı. Trump’ın tenkitleri bilhassa geçtiğimiz yıl yeni bir boyut kazandı.
■ Trump 2025 yılının başında faizlerin derhal düşürülmesi daveti yaptı ve Powell’dan ‘siyaseti bırakıp faizleri düşürmesini’ istedi.
■ Nisanda Powell’ın faiz oranlarını gereğinden geç düşürdüğünü savunan Trump, Powell için ‘Too late Powell’ (Çok geç Powell) sözünü kullandı. Trump, kendi toplumsal medya hesabı Truth Social’de ‘Powell’ın misyondan ayrılmasının daha süratli olması gerektiğini’ yazdı.
■ Trump, birebir periyotta Powell’ı ABD iktisadına ziyan vermekle suçladı ve Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine atıfla Fed’i eleştirdi.
■ Trump, geçtiğimiz yaz başında ise Powell’a yönelik tabirlerini sertleştirdi. Trump, haziran ayında Powell’ı faiz indirmediği için ‘aptal’ olarak nitelendirdi ve bunun ‘yüzlerce milyar dolara mal olduğunu’ savundu.
■ Trump, Temmuz 2025 itibariyle Powell’ın misyonunu sekteye uğrattığını ve birkaç ay içinde vazifeden ayrılacağını söyledi. Fakat Powell’ın misyon müddeti resmi olarak Mayıs 2026’da doluyor.
■ Trump, 24 Temmuz 2025’te Powell ile Fed binasını ziyaret etti. Bu sırada Fed liderinin binalar ve maliyetler hakkındaki sözleri toplumsal medyada tartışma yarattı.
■ Trump, ağustos ayında toplumsal medya hesabından Powell’a ‘inatçı’, ‘moron’ üzere sert tabirler kullandı ve faiz indirimi davetini yineledi.
■ Trump, ekim ayında Güney Kore’ye ziyareti sırasında yaptığı konuşmada Powell’ı tekrar eleştirdi, faiz indirimlerini yetersiz bularak ‘çok geç’ sözünü kullandı.
■ Fed’in 10 Aralık 2025 tarihli karar toplantısı öncesi Trump, Powell’a yönelik tenkitlerini sürdürerek ‘kötü bir başkan’ sözünü kullandı ve bir değişiklik olacağını söyledi. Trump, akabinde Fed’in faiz indirimini çok küçük bulduğunu, bunun ‘yetersiz’ olduğunu söyledi.
■ 2026 yılı itibariyle Powell hakkında ceza soruşturması başlatıldı; Powell bu adımları Fed’in bağımsızlığına siyasi baskı olarak nitelendiriyor. Trump ise soruşturmaya dair hiçbir bilgisi olmadığını savunuyor.
Altın fırladı
İran’daki protestolar, ABD’nin Venezuela’ya askeri müdahalesi, Çin-Japonya ortasındaki diplomatik kriz ve ABD’nin Grönland’ı ilhak edebileceğine yönelik global çapta devam eden jeopolitik tansiyonlar ve son olarak Fed’in bağımsızlığına yönelik artan tasalar yeni haftada varlık fiyatlarının tarafı üzerinde belirleyici oldu. Fed Başkanı Jerome Powell’ın cezai iddianame tehdidi alması bu kaygıların yeni haftada piyasaların odağında yer almasına neden oldu. AA’ya konuşan analistler, kelam konusu gelişmenin huzursuz edici olduğunu lakin faiz oranları üzerindeki acil tesirinin şimdi net olmadığı yorumunda bulundu.
Söz konusu gelişmelerin tesiriyle altının onsu 4 bin 601 dolarla rekor kırdı. Altının onsu cuma günkü kapanışa nazaran yüzde 1.8 artışla 4 bin 583 dolardan, gümüşün onsu yüzde 4.7 artışla 84.3 dolardan süreç görüyor. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0.7 yükselişle 63.2 dolarda seyrediyor.
Borsa rekorla başladı
Küresel piyasalar teknoloji payları öncülüğünde haftaya müspet başlarken, piyasalarda Fed’in bağımsızlığına yönelik tasalar arttı. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, yüzde 0.55 artışla 12.267 puana çıkarak güne rekor düzeyden başladı. Cuma günü alış yüklü bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0.93 yükselişle 12.200 puandan tamamlayarak tüm vakitlerin en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirmişti. Dün açılışta ise BIST 100 endeksi, evvelki kapanışa nazaran yüzde 0.55 artışla 12.267 puana çıkarak rekor düzeyden başladı. Bankacılık endeksi yüzde 0.35, holding endeksi yüzde 0.13 bedel kazandı.
Kaynak: Milliyet
